Kỹ sư Nhật tháo rời robot Trung Quốc rồi thừa nhận: Chúng tôi đang tụt hậu nhiều năm và không thể bắt kịp trong ngắn hạn

Đối với một quốc gia luôn tự hào về công nghệ robot trong quá khứ, đây là lời thừa nhận đau buồn nhất của một kỹ sư Nhật.

Bức tranh tổng quan

Nội dung chi tiết

Đối với một quốc gia luôn tự hào về công nghệ robot trong quá khứ, đây là lời thừa nhận đau buồn nhất của một kỹ sư Nhật.

Có một thời, Nhật Bản gần như là cái tên đầu tiên được nhắc đến mỗi khi nói về robot. Nhưng sau khi tháo rời từng bộ phận của một robot hình người do Trung Quốc sản xuất, các kỹ sư Nhật lại đi đến một kết luận đầy chua chát: khoảng cách giữa hai bên đã lớn đến mức "không thể thu hẹp trong một sớm một chiều".

Điều khiến họ lo ngại không nằm ở một công nghệ đột phá hay một màn trình diễn gây choáng ngợp. Thứ thực sự làm thay đổi cách nhìn của các chuyên gia Nhật Bản là việc Trung Quốc dường như đã bước qua giai đoạn chế tạo robot để trình diễn, tiến tới khả năng thiết kế, thương mại hóa và sản xuất hàng loạt với tốc độ mà ngay cả những cường quốc robot lâu đời cũng phải dè chừng.

Trong một phòng lab tại Nhật Bản, nhóm kỹ sư của Nikkei xTECH đặt chiếc robot hình người Unitree G1 lên bàn và bắt đầu tháo rời từng bộ phận. Đây không phải một bài đánh giá thông thường mà là cuộc "giải phẫu" kỹ thuật nhằm trả lời câu hỏi đang khiến giới robot Nhật Bản quan tâm: robot hình người Trung Quốc thực sự đã tiến xa đến đâu?

Câu trả lời dần hiện ra khi lớp vỏ ngoài được tháo bỏ.

Điều đầu tiên đập vào mắt nhóm kỹ sư là mức độ tích hợp của toàn bộ hệ thống. Đây không còn là một cỗ máy được ghép từ nhiều mô-đun riêng lẻ để trình diễn công nghệ, mà là một thiết kế được tối ưu hóa rõ rệt cho mục tiêu thu nhỏ kích thước, giảm chi phí và hướng tới sản xuất hàng loạt.

Bên trong phần đầu robot là camera thương mại của Intel, cảm biến LiDAR do một nhà sản xuất Trung Quốc cung cấp và bộ pin gồm 39 cell hình trụ mang logo Murata của Nhật Bản. Những chi tiết này cho thấy Unitree không khép kín hoàn toàn chuỗi cung ứng, nhưng đã biết cách kết hợp các linh kiện sẵn có với năng lực phát triển trong nước để tạo nên một sản phẩm thương mại.

Càng đi sâu vào bên trong, các kỹ sư càng tìm thấy nhiều thiết kế đáng chú ý.

Ấn tượng nhất là cơ cấu khớp mắt cá chân. Hai thanh truyền kim loại được điều khiển bởi hai động cơ riêng, kết hợp với nhiều vòng bi để tái tạo chuyển động gần giống mắt cá chân của con người. Các thanh truyền còn được bọc bằng tấm bảo vệ sợi carbon cứng, cho thấy mức độ đầu tư đáng kể vào thiết kế cơ khí thay vì chỉ tập trung vào vẻ ngoài của robot.

Tuy nhiên, điều khiến các kỹ sư Nhật bất ngờ nhất lại không phải cấu trúc cơ khí mà là bài toán chi phí.

Theo phân tích của Nikkei xTECH, Unitree G1 được bán với giá khoảng 13.500 USD nhưng tổng chi phí linh kiện chỉ khoảng 41.600 nhân dân tệ. Ước tính này đồng nghĩa robot có thể đạt biên lợi nhuận gộp khoảng 40,7% ở phiên bản tiêu chuẩn và lên tới 66,7% ở phiên bản EDU. Một trong những yếu tố tạo nên lợi thế đó là việc Unitree thay thế các bộ truyền động hài hòa vốn rất đắt tiền bằng mô-đun truyền động tích hợp do chính hãng phát triển, có giá khoảng 140 USD mỗi bộ.

Theo nhóm phân tích, đây không đơn thuần là câu chuyện giảm giá thành. Nó phản ánh khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và thiết kế sản phẩm ngay từ đầu để phục vụ mục tiêu thương mại hóa.

Điều đáng chú ý nhất trong robot của Unitree là việc hầu hết các linh kiện được nội địa hóa

Nền tảng phía sau lợi thế này là một hệ sinh thái sản xuất đã trưởng thành. Unitree tận dụng linh kiện từ các doanh nghiệp trong nước như DJI và Rockchip, đồng thời được hưởng lợi từ khả năng xác thực linh kiện và triển khai các đợt sản xuất thử với tốc độ rất nhanh. Chính điều này giúp công ty đã xuất xưởng hơn 5.500 robot hình người trong năm 2025, đứng đầu thế giới trong phân khúc của mình. Theo đánh giá của các chuyên gia Nhật, đây là tốc độ mà nhiều doanh nghiệp Nhật Bản và phương Tây hiện vẫn khó theo kịp.

Cuộc "giải phẫu" cũng không bỏ qua những điểm còn hạn chế của sản phẩm.

Một số con vít có vật liệu khá mềm, đầu vít dễ bị mòn trong quá trình tháo lắp. Việc tiếp cận các vị trí bắt vít chưa thật sự thuận tiện cho bảo trì. Nhóm kỹ sư còn phát hiện mạch điều khiển động cơ không sử dụng bộ lọc chống nhiễu điện từ, nhiều khả năng nhằm thu nhỏ kích thước động cơ. Một vài chi tiết cũng cho thấy dấu hiệu được điều chỉnh sau khi thiết kế ban đầu đã hoàn thành.

Dù vậy, những hạn chế này không làm thay đổi kết luận cuối cùng.

Theo các kỹ sư Nhật, điểm mạnh lớn nhất của Unitree không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm hoàn hảo ngay từ phiên bản đầu tiên, mà ở khả năng liên tục cải tiến thiết kế, nhanh chóng đưa phiên bản mới ra thị trường và thương mại hóa trên quy mô lớn. Trong cuộc đua robot hình người, tốc độ lặp lại chu kỳ thiết kế, thử nghiệm và sản xuất dường như đang trở thành lợi thế quan trọng không kém bản thân công nghệ.

Có thể Unitree G1 vẫn chưa phải robot hình người hoàn hảo. Nhưng qua cuộc mổ xẻ của chính các kỹ sư Nhật, điều đáng chú ý nhất không còn là từng con vít, từng động cơ hay từng cảm biến bên trong cỗ máy này. Điều khiến họ lo ngại là Trung Quốc dường như đã xây dựng được một hệ sinh thái đủ hoàn chỉnh để liên tục biến các mẫu robot mới thành sản phẩm thương mại. Và trong một cuộc đua mà tốc độ phát triển ngày càng quan trọng không kém trình độ công nghệ, đó mới là khoảng cách mà ngay cả những kỹ sư đến từ một cường quốc robot như Nhật Bản cũng thừa nhận sẽ rất khó thu hẹp trong tương lai gần.

Nguồn: GenK

Đọc bài gốc →