Chuẩn bị quy định hoàn toàn mới về AI trong hệ thống ngân hàng Việt Nam

Theo Lãnh đạo NHNN, cùng với những lợi ích mang lại, AI cũng đặt ra nhiều rủi ro về an toàn thông tin, rủi ro mô hình, dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình ra quyết định

Bức tranh tổng quan

Nội dung chi tiết

Toàn cảnh hội thảo

Tại Hội thảo “AI và Quản trị dữ liệu trong hoạt động ngân hàng” ngày 5/8/2026, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) TS Đào Minh Tú cho biết, ngành tài chính - ngân hàng toàn cầu đang chứng kiến bước chuyển từ kỷ nguyên số hóa sang kỷ nguyên AI, tiến tới mô hình ngân hàng AI (AI-native banking).

AI không còn dừng ở chatbot hay tự động hóa quy trình lặp lại mà đã tham gia trực tiếp vào các hoạt động cốt lõi như tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới và quản lý tài sản. Công nghệ này cũng giúp cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, thúc đẩy tài chính toàn diện thông qua khai thác dữ liệu hành vi để mở rộng khả năng đánh giá rủi ro, qua đó giúp nhiều khách hàng chưa đáp ứng tiêu chuẩn tín dụng truyền thống tiếp cận nguồn vốn hợp pháp.

TS Đào Minh Tú nhấn mạnh AI và dữ liệu có mối quan hệ hữu cơ, không thể tách rời. Khi dữ liệu phân mảnh, thiếu nhất quán hoặc không kiểm soát được nguồn gốc, các thuật toán sẽ kế thừa và khuếch đại sai lệch, dẫn đến quyết định thiên lệch, ảnh hưởng quyền lợi khách hàng và gia tăng rủi ro phi tài chính đối với ngân hàng. Tư duy quản trị cần chuyển từ mô hình tuân thủ thụ động sang quản trị dữ liệu tăng cường bằng AI, xây dựng trên ba trụ cột: quản trị phục vụ AI, quản trị bằng AI và quản trị đối với chính các mô hình AI.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin cho biết Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành Ngân hàng, nhằm cụ thể hóa các yêu cầu quản lý đối với việc ứng dụng AI trong lĩnh vực ngân hàng.

Trong thực tế, AI đã được ứng dụng khá rộng rãi trong ngành Ngân hàng, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận, phòng chống rửa tiền (AML), đến chatbot chăm sóc khách hàng, eKYC, xác thực điện tử. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích mang lại, AI cũng đặt ra nhiều rủi ro về an toàn thông tin, rủi ro mô hình, dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình ra quyết định. Đây là cơ sở thực tiễn để Ngân hàng Nhà nước xây dựng dự thảo Thông tư nhằm thiết lập hành lang pháp lý cho việc triển khai AI trong toàn ngành.

Một nội dung trọng tâm của dự thảo là phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro. Theo đó, các hệ thống AI được chia thành 3 mức: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp.

Đối với AI rủi ro cao, dự thảo bám sát Quyết định 33/2026/QĐ-TTg. Trong lĩnh vực ngân hàng có 2 nhóm hệ thống AI thuộc diện rủi ro cao gồm: hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng và hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng.

Ví như, đối với giao dịch thanh toán, hệ thống AI được xác định là rủi ro cao khi tự động thực hiện các giao dịch từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân hoặc từ 50 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức. Theo ông Hoàng Minh Tiến, AI chỉ được phép tự động ra quyết định trong các ngưỡng này, đối với các giao dịch có giá trị vượt ngưỡng sẽ không được phép tự động ra quyết định.

Theo dự thảo, việc xác định AI rủi ro trung bình và rủi ro thấp được thực hiện theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và Nghị định số 142/2026/NĐ-CP. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng công cụ hỗ trợ để các đơn vị tham khảo trong quá trình phân loại rủi ro hệ thống AI.

Bên cạnh phân loại rủi ro, dự thảo đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát của con người. Theo đó, hệ thống AI chỉ được phép tự động ra quyết định khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chất lượng mô hình, ngưỡng rủi ro, tiêu chí cảnh báo, quy trình giám sát và khả năng can thiệp của con người. Bộ phận giám sát phải có quyền điều chỉnh hoặc tạm dừng quyết định của AI khi cần thiết. Đồng thời phải có cơ chế ngắt khẩn cấp đối với các trường hợp phát sinh rủi ro hoặc sự cố nghiêm trọng.

Nguồn: CafeF

Đọc bài gốc →